Amerika Tarihi

AMERIKA’YI ANLAMAK

 27 Eylül 2011

 Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Derneği

  1. Projenin Adı ve Süresi:

 

“Amerika’yı Anlamak”

Projenin toplam bir yıl içersinde tamamlanması hedeflenmektedir.

 

 

  1. Amaç:

 

Projenin esas amacı üç farklı dönem esas alınarak ABD tarihi, siyaset yapısı ve Amerikan siyaset dilleri üzerine maddi temellere dayalı analitik bir inceleme sunmaktır. Çalışma, ABD’yi “ABD” yapan dinamikleri tarihsel dönüşüm ve kırılma noktaları etrafında bir inceleme nesnesi olarak ele alacaktır. Farklı okuma biçimlerini meczedebilicek bir çerçeve sunmak, giriş mahiyetinde bir eleştirel okuma sağlamak, mevcut dinamikleri ve siyaset biçimleriyle beraber olası yönelimlerin genel bir haritasını çıkarmak projenin amaçlarındandır. Bu açıdan, bilhassa İkinci Dünya Savaşı sonrasında siyasal alanların ve “küresel” güçlerin yer değiştirmesiyle oluşan yeni ortamın, keskin kopuşların ABD tarihi ve ABD siyaseti açısından incelenmesine yoğunlaşılacaktır. Aynı şekilde hem siyaset dilleri ve algılama biçimleri hem de iktisadi dinamikler açısından 2001’den sonraki döneme dair de derinlemesine okuma ve incelemeler yapılacaktır.

 

Çalışmanın esas kaygısı Türkiye’de farklı yaklaşım biçimlerinin (negatif veya pozitif) sunduğu ABD’yi, tarihini ve siyaset biçimlerini analitik ve politik bir dille anlamayı engelleyen okuma tarzlarına karşı, tarih, uluslararası ilişkiler, politik-ekonomi ve siyaset bilimi gibi farklı disiplinlere dayanarak daha verimli ve eleştirel ABD okumalarına zemin hazırlamaktır. Bu anlamıyla tek bir disiplinin veya sorunsallaştırmanın sınırlamalarından kaçınmak için geçişkenlikler, benzerlikler, kopuş noktaları ve kırılmalar, tarihsel çerçeve ve gelişim süreci izlenerek, esas alınacaktır.

 

 

 

 

  1. Kapsam:

 

İlk bölümde iki sorunsal etrafında bir inceleme sunulacaktır: Yeni Dünyanın Avrupalılarca 1492’de işgali ve ABD’nin kurulması. Bölümün ilk amacı Avrupa ve Dünya tarihi açısından genel bir Amerika tarihi sunmak, Batı-merkezli dünya-tarihi okumalarına sınırlı çerçevede bir eleştiri getirmek (Endülüs’ün düşmesi, Avrupa-Osmanlı İmparatorluğu ilişkileri vs) ve bu minvalde bir arka plan sunmaktır. Buradaki kaygı Yeni Dünya’nın ortaya çıkışının dünya tarihinde (işgal, küreselleşme, imparatorluk siyasetleri, Avrupa sorunu, cumhuriyet sorunsalı, vb temalar etrafında) ifade ettiği anlamlar üzerine bir tartışma sunmaktır. İkinci amaç ABD’yi ortaya çıkaran dinamiklerin, güç ilişkilerinin, çatışmaların ve toplumsal yapı ve hareketliliğin bir incelemesini sağlamaktır. Burada farklı başlıklar ve tematik sorunsallaştırmalar etrafında 1. Dünya savaşına kadar ABD tarihi, siyaseti, ekonomik ve toplumsal yapısı incelenecektir. Koloni ilişkileri, İngilizlerle ilişkiler ve koloniler, federalizm tartışmaları, Amerikan üniversitelerinin ve eğitim kurumlarının doğusu, Cumhuriyet, bağımsızlık bildirgesi, pragmatik siyasetler, kölelik, din faktörü, püritenlik, WASP, diaspora muhayyilesi, sermaye yapısı, sermaye birikim süreci, dış politikada “izolasyon” siyasetleri/söylemi, ABD’nin Latin Amerika ülkeleri ile kurduğu ilişkiler gibi temalar ele alınacaktır.

 

İkinci bölümde ABD’nin bir dünya devleti haline gelmesinin ve Soğuk Savaş dönemindeki iç ve dış siyasetlerinin bir incelemesi sunulacaktır. İki kutuplu dünyada ABD siyasetleri, Amerikan hegemonyasının kurulma biçimleri, söylem tarzları, kurumsal altyapısı, ilk dünya-devleti ve küresel imparatorluk – küresel federalizm/devlet tartışmaları, nükler silahların ortaya çıkması ve uluslararası siyaset alanının yeniden kurulması ve bu dönemde ABD siyasetlerini mümkün kılan felsefi- çerçeveyi kuran esas kavramsal yapılar (özgürlük, din, sivil haklar, liberal dünya, özgür dünya, Batı = ABD eşlemesi, vatandaş, birey, vergi verme, güvenlik ve özgürlük ilişkisi tartışmaları vb) tartışılacaktır. Bu bölüm belirgin tarzda bir Amerikan ideolojisinin ortaya çıkışını iç ve dış siyaset ve ekonomi tartışmaları etrafında ortaya koyma, bir dünya devleti olarak ABD’nin etkisini artırmasını kurumsal ve siyasal yapılar üzerinden inceleme amacındadır.

 

Üçüncü bölüm ise soğuk savaşın sona ermesiyle beraber başlayan küreselleşme, liberal dünya, liberalizmin zaferi gibi temalar etrafında bir ABD tartışması sunacak ve bu tartışmaların 11 Eylül 2001 sonrasında takip edilen siyaset biçimleri ile ilgisini, yakınlığını-uzaklığını, kırılma ve sürekliliklerini inceleyecektir. Burada esas olarak bir imparatorluk ve dünya devleti tartışması sunulacaktır. İmparatorluk siyaseti, dinamikleri, hegemonya, hegemonyanın militarize olması, konvansiyonel güçlerle sermaye güçleri arasındaki ilişkiler, uluslararası kurumlarla “yeni” ilişki biçimleri, çok-boyutlu ve-tek taraflı dış siyaset tartışmaları, din ve ahlak faktörü ele alınacak esas temalardır. Mevcut siyasetlerin kurumsal ve yapısal sebepleri (ekonomik, kültürel, siyasi vb) ile olası kırılma ve süreklilikler, Amerikan hegemonyasının kırılganlığı ve “küresel demokrasi” projesi, İslam dünyası ile ilişkiler gibi unsurlar bu bölümde üzerinde en çok durulacak temalardır. Aynı şekilde bu bölümde yeni-olası küresel güçler tartışması, yeni dinamikler ve koalisyonlar, Batı’nın kendini kurması açısından ele alınacaktır.

 

Sonuç olarak tarihsel gelişim süreci ABD’yi bir dünya devleti haline getiren tarihsel-toplumsal ve siyasi gelişmelerin bir incelemesi sunulacak, maddi zeminler üzerinden bir eleştirel okuma sağlanacak ve her bölümün temasına uygun seçme kısa metinler kitabın sonuna veya ilgili bölümün sonuna eklenecektir. Aşağıdaki ana başlıkların altında birçok alt başlıkta gerekli görülen iktisadi, sosyal ve siyasi kavramlar Amerika bağlamında ayrıca işlenecektir. Çalışmanın sonucunda iktisadî ve siyasi düşüncenin gelişim sürecinde bugünün Amerika’sına dair ışık tutacak, kavramları bağlamları dahilinde inceleyen derinlik bir okuma çıkması hedeflenmektedir. Okuyucu çalışmadan yola çıkarak öncelikle Amerika olgusunun iktisadî, siyasî ve sosyal kodlarının tarihsel izleğini bulabileceği gibi 2001 sonrası Amerika olgusunun nelerden beslendiği ve daha ne kadar beslenebileceğine dair fikir sahibi olacaktır.

 

Türkçe yayınlanmış eserler arasında bugüne kadar Amerikan iktisadî, siyasi ve kültürel fikir dünyasına “imparatorluk” fikri etrafında yaklaşan, hegemonik geçişleri salt iktisadî dönüşüm değerlendirmesini aşıp ekonomi-politik bir değere ulaştıran, dış politika ve uluslararası ilişkiler tartışmalarını jeostrateji okumasının ötesine taşıyıp siyasi, tarihi ve kültürel tetkike dayandıran bir çalışma bulunmamaktadır. Bu proje hedeflenen geniş çerçevesinden dolayı alanında ilk olacaktır. Bizce önümüzdeki yıllar bu tartışmaların çok daha sıcak bir hava kazanacağı yıllardır. Tam da bu sebepten, Amerika’ya dair ciddi ve emek sarf edilmiş araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Ümidimiz bu çalışmanın hali hazırda ciddi şekilde hissedilen ve nerdeyse tamamen tercüme yoluyla doldurulmaya çalışılan bu boşluğun Türkiye perspektifine sahip müelliflerce telif bir eser ile doldurulmasıdır.

 

 

  1. Yöntem:

 

Proje kapsamında yapılacak olan çalışmada şu araştırma yöntemleri kullanılacaktır:

 

  • Farklı birincil kaynaklardan literatür taraması,
  • ABD’ye saha ziyaretleri,
  • Konularında uzman kişilerle derinlemesine mülakatlar.

 

Bu kapsamda toplanan veriler ve bilgiler nicel yöntemlerle analiz edilecektir.

 

 

  1. Beklendik Çıktılar:

 

Proje çıktıları şunlar olacaktır:

 

  • Proje suresince elde edilen bilgi ve verilerin kitap ve makale formatında yayımlanması
  • ABD’li ve Türk akademisyenlerin de katılımıyla kamuoyuna açık bir panelin düzenlenmesi
  • Medya ve iletişim mecralarından Türk kamuoyunun proje sonuçları ve çıktıları ile ilgili aydınlatılması

 

  1. Proje Ekibi:

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir